Thông tư 99 - Bài tập kế toán ngoại tệ

Bài viết minh họa Thông tư 99 – Bài tập kế toán ngoại tệ để minh họa sự thay đổi tại thông tư 99/2025/TT-BTC

Thảo luận Topic tại: https://www.facebook.com/groups/congvanketoan/

Nội dung bài viết

Đề bài ví dụ minh họa và đáp án tham khảo theo thông tư 99/2025/TT-BTC

Số dư đầu tháng 12/N gồm:

+ TK 1122 (USD): 10.000 USD, tỷ giá 23,2
+ TK 131 chi tiết khách hàng A: 15.000 USD, tỷ giá 23,5;
+ TK 331 chi tiết người bán K: 10.000 USD, tỷ giá nhận nợ là 23,6/USD. Doanh nghiệp không có khoản mục tiền tệ là ngoại tệ nào khác

Doanh nghiệp tính tỷ giá xuất quỹ tiền theo tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày đó

Ngày 5/12: Tăng 5.000 USD do khách hàng thanh toán nợ phải thu, tỷ giá khi cho nợ là 23,5/USD, tỷ giá thực tế mua – bán của ngân hàng là: 23,5 và 23,7/USD
Ngày 10/12: Giảm 10.000 thanh toán nợ phải trả cho người bán, tỷ giá khi nhận nợ là 23,6/USD, tỷ giá thực tế mua – bán của ngân hàng là 23,4 và 23,6/USD
Ngày 15/12: Nhập kho hàng hóa nhập khẩu, giá mua 10.000 USD, chưa thanh toán tiền cho người bán NK (Thời hạn thanh toán 10 ngày), thuế Nhập khẩu phải nộp 10%, thuế GTGT hàng nhập khẩu 10%, tỷ giá thực tế mua – bán của ngân hàng là 23,47 và 23,55/USD. Doanh nghiệp đã nộp thuế bằng TGNH VNĐ, tỷ giá hải quan quy định ngày 15/12: 23,5
25/12: Vay ngắn hạn bằng USD để thanh toán tiền nhập khẩu lô hàng ngày 15/12. Ngân hàng chuyển thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp. Tỷ giá thực tế mua – bán của ngân hàng là 23,6 và 23,8/USD
Tại ngày 31/12/N, tỷ giá mua/bán của ngân hàng thương mại lần lượt là 23,65 và 23,7/USD.

Đáp án tham khảo: Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình tại ngày giao dịch: Tỷ giá TB = (Tỷ giá Mua + Tỷ giá Bán) / 2

Do đó, “Tỷ giá trung bình” tại các ngày như sau

Ngày	Tỷ giá mua	Tỷ giá bán	Tỷ giá TB
Ngày 05/12	23,5	23,7	$(23,5 + 23,7) / 2 = \mathbf{23,6}$ 23,6
Ngày 10/12	23,4	23,6	$(23,4 + 23,6) / 2 = \mathbf{23,5}$
Ngày 15/12	23,47	23,55	$(23,47 + 23,55) / 2 = \mathbf{23,51}$
Ngày 25/12	$(23,6 + 23,8) / 2 = \mathbf{23,7}$	$(23,6 + 23,8) / 2 = \mathbf{23,7}$	$(23,6 + 23,8) / 2 = \mathbf{23,7}$
Ngày 31/12	$(23,65 + 23,7) / 2 = \mathbf{23,675}$	$(23,65 + 23,7) / 2 = \mathbf{23,675}$	$(23,65 + 23,7) / 2 = \mathbf{23,675}$

Do áp dụng tỷ giá trung bình cho cả 2 bên Nợ/Có của các tài khoản tiền/công nợ tại thời điểm giao dịch, nên sẽ không phát sinh TK 515/635 ngay tại thời điểm đó. Chênh lệch sẽ tồn trong số dư tài khoản và được xử lý khi đánh giá lại cuối kỳ.

Ngày 05/12: Thu tiền khách hàng A

Nợ TK 1122: $5.000 \times 23,6 = 118.000.000$
- Có TK 131 (A): $5.000 \times 23,6 = 118.000.000$ (Ghi giảm khoản phải thu theo tỷ giá trung bình ngày thu tiền)

Ngày 10/12: Trả nợ người bán K

Nợ TK 331 (K): $10.000 \times 23,5 = 235.000.000$
- Có TK 1122: $10.000 \times 23,5 = 235.000.000$ (Xuất quỹ theo tỷ giá trung bình ngày xuất tiền)

3. Ngày 15/12: Nhập khẩu hàng hóa

a. Thuế nhập khẩu & GTGT (Tính theo tỷ giá hải quan: 23,5)
- Thuế NK: $10.000 \times 23,5 \times 10\% = 23.500.000$
- Thuế GTGT: ( $(10.000 \times 23,5 + 23.500.000) \times 10\% = 25.850.000$

Bút toán nộp thuế bằng VNĐ (giả định):

Nợ TK 3333: 23.500.000
Nợ TK 33312: 25.850.000
- Có TK 1121: 49.350.000
b. Ghi nhận giá trị hàng và công nợ (Tỷ giá TB: 23,51):
- Nợ TK 156: $10.000 \times 23,51 = 235.100.000$
  - Có TK 331: $10.000 \times 23,51 = 235.100.000$

4. Ngày 25/12: Vay thanh toán tiền hàng

Nợ TK 331: $10.000 \times 23,7 = 237.000.000$ (Ghi giảm nợ phải trả theo tỷ giá trung bình ngày trả)
- Có TK 341: $10.000 \times 23,7 = 237.000.000$ (Ghi tăng khoản vay theo tỷ giá trung bình ngày vay)

5. Đánh giá lại ngoại tệ cuối kỳ

Khoản mục	Nguyên tệ (USD)	Tỷ giá cuối kỳ	Giá trị quy đổi (VND)	Giá trị ghi Sổ sách trước ĐGL (VND)	Chênh lệch (VND)	Loại
Tiền (1122)	5.000	23,675	118.375.000	115.000.000	+3.375.000	Lãi
Phải thu (131)	10.000	23,675	236.750.000	234.500.000	+2.250.000	Lãi
Phải trả (331-K)	0	–	0	1.000.000 (Có)	+1.000.000	Lãi (Tất toán)
Phải trả (331-NK)	0	–	0	1.900.000 (Nợ)	-1.900.000	Lỗ (Tất toán)
Vay (341)	10.000	23,675	236.750.000	237.000.000	+250.000	Lãi
TỔNG CỘNG					+4.975.000	Lãi ròng

Bút toán ghi sổ

Nợ TK 1122
- Có TK 515: 3.375.000
Nợ TK 131
- Có TK 515: 2.250.000
Nợ TK 331 (K)
- Có TK 515: 1.000.000
Nợ TK 635: 1.900.000
- Có TK 331 (NK)
Nợ TK 341
- Có TK 515: 250.000

Trình bày trên báo cáo tài chính: Bù trừ lãi lỗ đánh giá lại

Lãi đánh giá lại (TK 515): 3.375.000 (1122) + 2.250.000 (131) + 1.000.000 (331-K) + 250.000 (341) = 6.875.000
Lỗ đánh giá lại (TK 635): 1.900.000
Chênh lệch lãi thuần: $6.875.000 - 1.900.000 = \mathbf{4.975.000}$

Do đó, doanh nghiệp trình bày tại chỉ tiêu “Doanh thu tài chính” số tiền $6.875.000 - 1.900.000 = \mathbf{4.975.000}$

Đề bài ví dụ minh họa và đáp án tham khảo theo thông tư 200/2014/TT-BTC

Số dư đầu tháng 12/N gồm:

+ TK 1122 (USD): 10.000 USD, tỷ giá 23,2
+ TK 131 chi tiết khách hàng A: 15.000 USD, tỷ giá 23,5;
+ TK 331 chi tiết người bán K: 10.000 USD, tỷ giá nhận nợ là 23,6/USD. Doanh nghiệp không có khoản mục tiền tệ là ngoại tệ nào khác.

1/ Ngày 5/12: Tăng 5.000 USD do khách hàng thanh toán nợ phải thu, tỷ giá khi cho nợ là 23,5/USD, tỷ giá thực tế mua của ngân hàng là: 23,6/USD.

2/ Ngày 10/12: Giảm 10.000 thanh toán nợ phải trả cho người bán, tỷ giá khi nhận nợ là 23,6/USD tỷ giá thực tế bán của ngân hàng là 23,5 /USD.

3/ Ngày 15/12: Nhập kho hàng hóa nhập khẩu, giá mua 10.000 USD, chưa thanh toán tiền (Thời hạn thanh toán 10 ngày), thuế Nhập khẩu phải nộp 10%, thuế GTGT hàng nhập khẩu 10%. Tỷ giá thực tế bán của ngân hàng là 23,55/USD; tỷ giá thực tế mua của ngân hàng là 23,47/USD. Doanh nghiệp đã nộp thuế bằng TGNH VNĐ, tỷ giá hải quan quy định ngày 15/12: 23,5.

4/ 25/12: Vay ngắn hạn bằng USD để thanh toán tiền nhập khẩu lô hàng ngày 15/12. Ngân hàng chuyển thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp. Tỷ giá thực tế bán của ngân hàng là: 23,7/USD.

5/ Tại ngày 31/12/N, tỷ giá mua/bán của ngân hàng thương mại lần lượt là 23,65 và 23,7/USD.

Đáp án tham khảo

1/ Ngày 5/12: Tăng 5.000 USD do khách hàng thanh toán nợ phải thu, tỷ giá khi cho nợ là 23,5/USD, tỷ giá thực tế mua của ngân hàng là: 23,6/USD.

Nợ TK 1122: 118.000 (5.000 x 23,6)
- Có TK 131 (A): 117.500 (5.000 x 23,5)
- Có TK 515: 500

2/ Ngày 10/12: Giảm 10.000 thanh toán nợ phải trả cho người bán, tỷ giá khi nhận nợ là 23,6/USD tỷ giá thực tế bán của ngân hàng là 23,5 /USD.

Tỷ giá trung bình xuất quỹ của TK 1122: (10.000x 23,2+5.000x 23,6)/ (10.000+5.000) = 23,3

Nợ TK 331 (CT NCC K) 236.000 (=10.000 x 23,6)
- Có TK 1122: 233.000 (=10.000x 23,3)
- Có TK 515: 3.000

Giá tính thuế: = 10.000 x 23,5 = 235.000

Thuế nhập khẩu = 10.000 x 23,5 x 10% = 23.500

Thuế GTGT hàng nhập khẩu = (10.000 x 23,5 + 23.500) x 10% = 25.850

Nợ TK 156: 259.000
- Có TK 331: 235.500 (=10.000x 23,55)
- Có TK 3333: 23.500
Nợ TK 1331: 25.850
- Có TK 33312: 25.850
Nợ TK 33312: 25.850
Nợ TK 3333: 23.500
- Có TK 112: 49.350

Nợ TK 331: 235.500 (=10.000x 23,55)
Nợ TK 635: 1.500
- Có TK 341 237.000 (=10.000x 23,7)

5/ Tại ngày 31/12/N, tỷ giá mua/bán của ngân hàng thương mại lần lượt là 23,65 và 23,7/USD.

Tại thời điểm này, số dư các tài khoản như sau và thực hiện đánh giá lại chênh lệch tỷ giá

Tài khoản	Nguyên tệ (USD)	Tỷ giá	Tỷ giá đánh giá lại	Chênh lệch tỷ giá
1122	5,000	23,30	23,65	5.000 x (23,65 – 23,3) = 1.750
131 (A)	10,000	23,50	23,65	10.000 x (23,65 – 23,5) = 1.500
331	0	23,60	23,7	0
341	10,000	23,70	23,7	0