Thông tư 99 – Bài tập kế toán khoản đầu tư tài chính và trái phiếu phát hành

Bài viết minh họa Thông tư 99 – Bài tập kế toán khoản đầu tư tài chính và trái phiếu phát hành để minh họa sự thay đổi tại thông tư 99/2025/TT-BTC

Thảo luận Topic tại: https://www.facebook.com/groups/congvanketoan/

Đề bài ví dụ minh họa và đáp án tham khảo kế toán khoản đầu tư tài chính

Mua trái phiếu trả bằng TGNH, mệnh giá 500.000, lãi suất 10%/năm, nhận lãi trước, thời gian nắm giữ đáo hạn 5 năm. Lãi nhận trước: 500.000 x 10% x 5 năm = 250.000, lãi phân bổ 1 năm: 250.000/5 = 50.000.

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC

• Nợ TK 1282: 500.000
  • Có TK 3387: 250.000
  • Có TK 112: 250.000

Theo thông tư 99/2025/TT-BTC, trong trường hợp này, doanh nghiệp bạn đang đi đầu tư (mua tài sản), nên phần lãi nhận trước thực chất là khoản giảm giá gốc khoản đầu tư, không phải là một khoản nợ phải trả nên

• Tại thời điểm mua trái phiếu (Ghi nhận theo giá gốc thực tế chi ra)

• Nợ TK 128 (1282): 250.000 (Giá gốc = Mệnh giá – Lãi nhận trước)

  • Có TK 112: 250.000

(Lưu ý: Kế toán theo dõi Mệnh giá 500.000đ, lãi suất, kỳ hạn trên Sổ chi tiết hoặc phần thuyết minh)

• Định kỳ (Ví dụ: Cuối mỗi năm): Doanh nghiệp tính toán phần lãi đã thực hiện trong kỳ (50.000đ) để ghi nhận Doanh thu tài chính, đồng thời ghi tăng giá trị khoản đầu tư (vì càng gần ngày đáo hạn, giá trị khoản đầu tư càng tiến về mệnh giá 500.000đ)
• Nợ TK 128 (1282): 50.000 (Giá trị phân bổ trong kỳ)
  • Có TK 515: 50.000 (Doanh thu tài chính năm đó)

Đề bài ví dụ minh họa và đáp án tham khảo kế toán trái phiếu phát hành

Phát hành 1.000 trái phiếu, kỳ hạn 2 năm, lãi suất 8%/năm, trả lãi trước, mệnh giá 500/TP để đầu tư mở rộng nhà xưởng, chi phí phát hành TP là 5.000. Tiền thu tiền mặt 500.000.

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC

• Chi phí phát hành được hạch toán
  • Nợ TK 241: 5.000
    • Có TK 111: 5.000
• Hạch toán tại các thời điểm

Ngày	Trường hợp trả lãi trước
1/1/N	Nợ TK 111: 420.000 Nợ TK 242: 8% x 2 năm x 500.000 = 80.000 Có TK 34311: 500.000
31/12/N	Hàng năm trả lãi và vốn hóa vào giá trị tài sản Nợ TK 241: 80.000: 2 = 40.000 Có TK 242: 40.00
31/12/N+1	Nợ TK 241: 40.000 Có TK 242: 40.000
31/12/N+1	Nợ TK 34311: 500.000 Có TK 111: 500.000

Theo thông tư 99/2025/TT-BTC

• Phân tích bản chất theo Thông tư 99, mệnh giá nợ: 500.000
• Dòng tiền thực thu về (Net Proceeds):500.000 – 80.000 – 5.000 = 415.000
• Nguyên tắc: Trên Bảng cân đối kế toán, khoản nợ phải được trình bày theo giá trị thực tế dòng tiền nhận nợ ban đầu (415.000), sau đó giá trị này sẽ tăng dần lên 500.000 khi đáo hạn (thông qua phân bổ). Do đó, toàn bộ 85.000 chênh lệch này KHÔNG DÙNG TK 242

1. Tại ngày 01/01/N (Thời điểm phát hành)

• Nợ TK 111: 415.000 (Số tiền thực thu)

  • Nợ TK 343: 85.000 (Bao gồm 80.000 lãi trả trước + 5.000 phí phát hành)
  • Có TK 3431 (Mệnh giá): 500.000

2. Định kỳ hàng năm (Cuối năm 1 và Cuối năm 2)

Phân bổ khoản chiết khấu này vào chi phí đầu tư XDCB (Vốn hóa vào TK 241). Việc phân bổ này làm tăng dần giá trị ghi sổ của khoản nợ từ 415.000 về 500.000. Mức phân bổ: 85.000 / 2  năm = 42.500

• Nợ TK 241 (XDCB dở dang): 42.500

  • Có TK 343: 42.500

3. Tại ngày đáo hạn (Cuối năm 2): Lúc này, sau 2 lần phân bổ (42.500 x 2), số dư Nợ TK 343 đã về 0. Giá trị ghi sổ của trái phiếu đã quay về đúng Mệnh giá 500.000. Doanh nghiệp xuất tiền trả nợ gốc

• Nợ TK 343: 500.000

  • Có TK 111: 500.000

Bản tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cụ thể cho bất kì trường hợp nào