Thông tư quy định về Đại lý thuế mới số 109/2026/TT-BTC tiếp tục hướng dẫn quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế. Từ ngày 24/7/2026, Thông tư 109/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC. Cơ chế mới không còn đặt trọng tâm vào hồ sơ xin cấp giấy xác nhận hoặc đăng ký hành nghề với cơ quan thuế; tổ chức, hộ kinh doanh và cá nhân đáp ứng đủ tiêu chuẩn được cung cấp dịch vụ và chịu hậu kiểm theo quản lý rủi ro.

Thảo luận Topic tại: https://www.facebook.com/groups/congvanketoan/

Những thay đổi quan trọng nhất

Thông tư mở rộng chủ thể cung cấp dịch vụ: ngoài đại lý thuế là doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân đủ tiêu chuẩn cũng được cung cấp dịch vụ làm thủ tục về thuế và bỏ cơ chế đăng ký với cơ quan thuế: tổ chức, cá nhân đáp ứng đủ tiêu chuẩn được cung cấp dịch vụ và không phải đăng ký với cơ quan thuế (khoản 2 Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP). Đại lý thuế vẫn phải là doanh nghiệp và có ít nhất 02 người đủ tiêu chuẩn làm việc toàn thời gian. Thông tư 109 chỉ còn 04 mẫu biểu, không còn hệ thống mẫu đăng ký/cấp lại giấy xác nhận, thay đổi nhân viên và báo cáo hoạt động như Thông tư 10.

Thông tư thay cách tiếp cận “thi cấp chứng chỉ” bằng “đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế”; tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế được giao tổ chức đánh giá và điều kiện tham gia đánh giá không còn yêu cầu 36 tháng kinh nghiệm thực tế; trọng tâm là năng lực hành vi dân sự và điều kiện về bằng đại học/chuyên ngành.

Nội dung	Tóm tắt quy định mới	Mốc/điều kiện chính
Hiệu lực	Thông tư 109/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC	Từ 24/7/2026
Chủ thể cung cấp dịch vụ	Gồm đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân đáp ứng tiêu chuẩn	Không còn giới hạn ở doanh nghiệp
Đăng ký với cơ quan thuế	Đủ tiêu chuẩn thì được cung cấp dịch vụ, không phải xin Giấy xác nhận hoặc đăng ký hành nghề	Khoản 2 Điều 64 NĐ 252/2026
Điều kiện đại lý thuế	Là doanh nghiệp và có người đủ tiêu chuẩn làm việc toàn thời gian	Tối thiểu 02 người
Tiêu chuẩn cá nhân	Có năng lực hành vi dân sự; chứng chỉ/năng lực chuyên môn; cập nhật kiến thức; bảo mật và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp	Người nước ngoài phải được cư trú tại Việt Nam từ 12 tháng
Điều kiện dự đánh giá	Có bằng đại học phù hợp; chuyên ngành khác phải có các môn liên quan chiếm từ 7% chương trình học	Bỏ yêu cầu 36 tháng kinh nghiệm
Nội dung đánh giá	Gồm pháp luật về thuế và kế toán; thi trên giấy hoặc máy tính, tự luận hoặc trắc nghiệm	Đạt từ 50/100 hoặc 5/10; bảo lưu 36 tháng
Miễn môn	Có thể miễn môn thuế, môn kế toán hoặc cả hai tùy bằng cấp, chứng chỉ và kinh nghiệm	Chi tiết tại Điều 9 TT 109
Cập nhật kiến thức	Học trực tiếp hoặc trực tuyến; có giấy xác nhận Mẫu 1.4	Tối thiểu 24 giờ/năm; miễn trong năm tham gia đánh giá
Quản lý hoạt động	Cơ quan thuế thực hiện hậu kiểm cùng kiểm tra thuế, lựa chọn theo quản lý rủi ro	Kết quả kiểm tra được công khai
Nghĩa vụ cũ được bỏ	Không còn thủ tục đăng ký nhân viên, cấp lại Giấy xác nhận và báo cáo hoạt động theo TT 10	Chỉ còn 04 mẫu biểu
Chuyển tiếp	Chứng chỉ cũ tiếp tục được công nhận; kết quả thi cũ được bảo lưu	Nhân viên đang hoạt động được miễn chứng minh giờ cập nhật đến hết 31/12/2026
Từ năm 2027	Người tiếp tục cung cấp dịch vụ phải đáp ứng quy định cập nhật kiến thức mới	Áp dụng Chương III TT 109

Ai được cung cấp dịch vụ làm thủ tục về thuế?

Đại lý thuế là doanh nghiệp

Theo Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, đại lý thuế phải là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật, đồng thời có ít nhất 02 người đủ tiêu chuẩn làm việc toàn thời gian tại doanh nghiệp. Như vậy, doanh nghiệp không phải nộp hồ sơ xin cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế; tuy nhiên phải duy trì thực chất điều kiện nhân sự trong suốt thời gian cung cấp dịch vụ.

Hộ kinh doanh và cá nhân

Hộ kinh doanh và cá nhân có thể cung cấp dịch vụ nếu người trực tiếp thực hiện đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và thực hiện hoạt động theo pháp luật có liên quan. Đây là điểm mới đáng kể so với bài viết cũ chỉ tiếp cận mô hình đại lý thuế là doanh nghiệp.

Tiêu chuẩn của người trực tiếp thực hiện dịch vụ

1. Là người Việt Nam hoặc người nước ngoài được phép cư trú tại Việt Nam từ 12 tháng trở lên; có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
2. Có chứng chỉ nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo quy định; người đạt kết quả đánh giá theo Thông tư 109 và cập nhật kiến thức được xác định là đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.
3. Không thông đồng với công chức thuế hoặc người nộp thuế để vi phạm pháp luật; phải chịu trách nhiệm và bồi thường theo hợp đồng nếu giúp người nộp thuế trốn thuế, khai thiếu hoặc vi phạm thủ tục về thuế.
4. Giữ bí mật thông tin của người nộp thuế sử dụng dịch vụ.

Hướng dẫn thành lập và vận hành đại lý thuế từ 24/7/2026

Bước	Nội dung
1	Thành lập doanh nghiệp và xác định phạm vi dịch vụ. Rà soát ngành nghề, hợp đồng dịch vụ, quy trình ủy quyền và pháp luật chuyên ngành có liên quan
2	Bố trí tối thiểu 02 người đủ tiêu chuẩn làm việc toàn thời gian. Kiểm tra hồ sơ năng lực và tránh tính trùng nhân sự với tổ chức khác
3	Hoàn tất đánh giá năng lực hoặc hồ sơ công nhận miễn môn; lưu kết quả được công bố/trả bởi đơn vị tổ chức đánh giá
4	Xây dựng kế hoạch cập nhật kiến thức 24 giờ/năm cho từng người, trừ năm người đó tham gia đánh giá năng lực
5	Ban hành quy trình kiểm soát chất lượng: tiếp nhận dữ liệu, phê duyệt hồ sơ thuế, ký số, bảo mật, lưu trữ, xử lý sai sót và xung đột lợi ích
6	Ký hợp đồng với người nộp thuế, mô tả rõ phạm vi công việc, trách nhiệm cung cấp dữ liệu, thời hạn, quyền truy cập hệ thống, trách nhiệm bồi thường và bảo mật
7	Duy trì hồ sơ sẵn sàng cho hậu kiểm. Cơ quan thuế có thể kiểm tra hoạt động cùng với kiểm tra thuế và lựa chọn đối tượng theo mức độ rủi ro.

Đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế

Điều kiện tham gia

Người tham gia phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và có bằng đại học trở lên thuộc ngành/chuyên ngành kinh tế, thuế, tài chính, kế toán, kiểm toán hoặc luật. Người tốt nghiệp chuyên ngành khác vẫn được tham gia nếu các môn kinh tế, tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế và phân tích hoạt động tài chính chiếm từ 7% trở lên tổng số học trình, tín chỉ hoặc tiết học của toàn khóa.

Điều 4 Thông tư 109 không còn đặt điều kiện đã làm công việc về thuế, tài chính, kế toán hoặc kiểm toán từ 36 tháng trở lên.

Hồ sơ và cách nộp

• Đơn đăng ký theo Mẫu 1.1.
• Bằng đại học/sau đại học; nếu học chuyên ngành khác thì kèm bảng điểm để chứng minh tỷ lệ 7%.
• Hộ chiếu còn hiệu lực, kèm bản dịch công chứng, đối với người nước ngoài.
• Nộp điện tử hoặc bản giấy theo hướng dẫn của hội đồng đánh giá năng lực.

Nội dung, hình thức và kết quả

• Hai môn: pháp luật về thuế và kế toán, thực hiện trên giấy hoặc máy tính, theo hình thức tự luận hoặc trắc nghiệm, bằng tiếng Việt; thời gian mỗi môn từ 60 đến 180 phút.
• Đạt từ 50/100 điểm hoặc 5/10 điểm cho từng môn.
• Môn đạt yêu cầu được bảo lưu 36 tháng từ tháng công bố kết quả hoặc kết quả phúc khảo.
• Thông báo kỳ đánh giá trước ít nhất 45 ngày; danh sách người tham gia được đăng trước ít nhất 15 ngày; thời hạn đề nghị phúc khảo là 15 ngày.
• Kết quả và kết quả phúc khảo được công bố trong 30 ngày; đơn vị tổ chức gửi kết quả cho Cục Thuế để công khai.

Các trường hợp miễn môn

Thông tư 109 tiếp tục ba nhóm miễn môn chính:

• Miễn môn pháp luật về thuế đối với người từng làm việc trong ngành thuế và đáp ứng đồng thời điều kiện về ngạch/chức danh, thời gian công tác, kỷ luật và thời hạn đăng ký.
• Miễn môn kế toán đối với người tốt nghiệp kế toán/kiểm toán có ít nhất 60 tháng làm kế toán, kiểm toán liên tục sau khi tốt nghiệp; hoặc đã đạt môn kế toán nâng cao còn thời gian bảo lưu tại kỳ thi kế toán viên/kiểm toán viên.
• Miễn cả hai môn đối với người có chứng chỉ kiểm toán viên hoặc kế toán viên do cơ quan có thẩm quyền cấp; hoặc người có ít nhất 10 năm liên tục trong ngành thuế và đáp ứng các điều kiện chi tiết tại khoản 3 Điều 9.

Cập nhật kiến thức hằng năm

• Đối tượng: người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
• Tối thiểu 24 giờ, tương đương 03 ngày học, trong năm dương lịch từ 01/01 đến 31/12. Một giờ học được tính bằng một giờ cập nhật; tối đa 04 giờ/buổi và 08 giờ/ngày.
• Có thể học trực tiếp hoặc trực tuyến.
• Năm tham gia đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế không phải cập nhật kiến thức.
• Tài liệu chứng minh là Giấy xác nhận tham dự cập nhật kiến thức Mẫu 1.4, bản giấy hoặc bản điện tử.
• Đơn vị được tổ chức gồm tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế và cơ sở đào tạo có chuyên ngành thuế; giảng viên phải có tối thiểu 05 năm kinh nghiệm phù hợp.

Cục Thuế ban hành chương trình khung trước ngày 31/01 hằng năm. Đơn vị tổ chức xây dựng kế hoạch chi tiết chậm nhất trong quý I, theo dõi điểm danh, cấp xác nhận, lưu hồ sơ và công bố danh sách người tham gia.

Kiểm tra, hậu kiểm và công khai kết quả

Cơ quan thuế quản lý trực tiếp kiểm tra hoạt động của đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cùng với việc kiểm tra thuế. Đối tượng kiểm tra được lựa chọn trên cơ sở quản lý rủi ro theo Thông tư 94/2026/TT-BTC. Trình tự, thủ tục kiểm tra và xử lý vi phạm thực hiện theo Luật Quản lý thuế và văn bản hướng dẫn.

• Trong 05 ngày làm việc từ ngày ban hành kết luận kiểm tra, cơ quan thuế công bố tên, mã số thuế, người đại diện, địa chỉ và kết quả kiểm tra.
• Trong 03 ngày làm việc sau khi đã khắc phục, cơ quan thuế cập nhật hoặc gỡ bỏ thông tin công bố.
• Nếu thông tin công bố có sai sót, cơ quan thuế đính chính, cập nhật hoặc gỡ bỏ trong 03 ngày làm việc từ ngày phát hiện.

So sánh nhanh Thông tư 10/2021 và Thông tư 109/2026

Tiêu chí	Thông tư 10/2021	Thông tư 109/2026
Chủ thể	Đại lý thuế là doanh nghiệp/chi nhánh	Đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân đủ tiêu chuẩn
Cơ chế hoạt động	Cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện; đăng ký nhân viên	Đáp ứng tiêu chuẩn; không phải đăng ký với cơ quan thuế
Đại lý thuế	Ít nhất 02 nhân viên có chứng chỉ, làm toàn thời gian	Doanh nghiệp có ít nhất 02 người đủ tiêu chuẩn, làm toàn thời gian
Điều kiện dự thi/đánh giá	Bằng phù hợp và 36 tháng kinh nghiệm	Bằng phù hợp hoặc tỷ lệ môn chuyên ngành từ 7%; không yêu cầu 36 tháng
Đơn vị tổ chức	Cơ quan thuế tổ chức thi	Tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế tổ chức đánh giá
Tên gọi	Thi cấp chứng chỉ hành nghề	Đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế
Cập nhật kiến thức	Tối thiểu 24 giờ/năm	Tối thiểu 24 giờ/năm; miễn trong năm tham gia đánh giá
Báo cáo hoạt động	Có mẫu và mốc báo cáo theo Thông tư 10	Không còn được quy định trong Thông tư 109
Quản lý	Đăng ký, đình chỉ, thu hồi và công khai	Hậu kiểm theo rủi ro; công khai kết quả kiểm tra
Mẫu biểu	Nhiều mẫu về thi, chứng chỉ và quản lý đại lý	04 mẫu về đánh giá, công nhận năng lực và cập nhật kiến thức

Quy định chuyển tiếp cần lưu ý

• Điểm thi và điểm phúc khảo đã cấp theo Thông tư 10 được bảo lưu 36 tháng từ tháng công bố kết quả.
• Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế đã cấp theo Thông tư 117/2012 và Thông tư 10/2021 được coi là đủ năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo Thông tư 109.
• Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước ngày Thông tư 109 có hiệu lực được tiếp tục hoạt động đến hết 31/12/2026 mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức.
• Từ năm 2027, người tiếp tục hoạt động phải cập nhật kiến thức theo Chương III Thông tư 109.
• Giấy xác nhận cập nhật kiến thức đã cấp theo Thông tư 10 tiếp tục có giá trị tương đương theo Thông tư 109.

Bản tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cụ thể cho bất kì trường hợp nào.