Tóm tắt Sách trắng Thuế Việt Nam 2026

Dưới đây là bản tóm tắt Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 – tháng 6/2026 về các thay đổi chính sách, rủi ro tuân thủ và xu hướng thanh kiểm tra.

Thảo luận Topic tại: https://www.facebook.com/groups/congvanketoan/

10 nội dung cần chú ý nhất

1. Thuế TNDN có nhiều thay đổi đáng kể từ kỳ tính thuế 2025. Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Đáng chú ý: ưu đãi thuế suất 10%/15%/17% tùy trường hợp; chi từ 5 triệu đồng/lần trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính chi phí được trừ; cho phép tính 200% chi phí R&D vào chi phí được trừ; mức trích Quỹ phát triển KH&CN tăng từ 10% lên 20%; không còn ưu đãi riêng dự án nằm trong khu công nghiệp.
2. Giao dịch liên kết tiếp tục là vùng rủi ro thuế cao. Doanh nghiệp phải tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập; chi phí giao dịch liên kết không có bản chất thương mại có thể bị loại. Chi phí lãi vay thuần được trừ bị khống chế ở 30% EBITDA thuế, phần vượt được chuyển tối đa 5 năm.
3. Thuế tối thiểu toàn cầu đã trở thành vấn đề thực tế, không còn chỉ là định hướng. Việt Nam áp dụng từ năm tài chính 2024, mức tối thiểu 15% đối với tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR. Đến cuối 2025 có 1.458 tập đoàn thuộc phạm vi, 69 hồ sơ phát sinh thuế phải nộp khoảng 14.288 tỷ đồng.
4. Thuế TNCN thay đổi lớn theo Luật 109/2025/QH15. Biểu lũy tiến giảm từ 7 xuống 5 bậc, thuế suất 5%-35%; giảm trừ bản thân tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng; ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ/cá nhân kinh doanh được nâng lên 1 tỷ đồng/năm. Phạm vi chính sách cũng mở rộng với tài sản số, tín chỉ carbon, tên miền “.vn”, vàng miếng…
5. GTGT: chứng từ và dòng tiền ngày càng quan trọng. Luật GTGT 48/2024/QH15 duy trì ba mức thuế suất cơ bản 0%, 5%, 10%. Luật mới nhấn mạnh điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào, sửa đổi quy định về hoàn thuế dự án đầu tư, xuất khẩu và bổ sung quản lý TMĐT/nền tảng số.
6. Thuế TTĐB mở rộng theo hướng điều tiết sức khỏe và môi trường. Luật 66/2025/QH15 bổ sung nước giải khát có hàm lượng đường cao vào diện chịu thuế và thiết lập lộ trình tăng thuế với thuốc lá, rượu, bia và một số phương tiện.
7. Mô hình thanh tra, kiểm tra đang chuyển hẳn sang quản trị trên cơ sở dữ liệu. Các nhóm được cơ quan thuế xác định rủi ro cao/rất cao gồm: hóa đơn điện tử, hoàn GTGT, chuyển giá, TMĐT, khai thấp doanh thu, doanh nghiệp “ma” và giao dịch xuyên biên giới.
8. Cơ quan thuế có khả năng đối chiếu dữ liệu ngày càng rộng. Dữ liệu quản lý gồm hơn 20,89 tỷ HĐĐT, dữ liệu từ 478 sàn TMĐT, 163,3 triệu tài khoản thanh toán tại 96 ngân hàng, dữ liệu dân cư/VNeID, đăng ký doanh nghiệp, Hải quan, Kho bạc và ngân hàng. Do đó sai lệch giữa sổ kế toán – tờ khai – HĐĐT – dòng tiền – hải quan ngày càng dễ được phát hiện tự động.
9. Hộ kinh doanh chuyển từ khoán sang kê khai từ 01/01/2026. Đây là thay đổi căn bản: nghĩa vụ thuế gắn với doanh thu thực tế, tăng sử dụng HĐĐT từ máy tính tiền, eTax Mobile và dữ liệu điện tử.
10. Định hướng 2026-2030 tiếp tục tăng mức độ số hóa và quản lý rủi ro. Đáng lưu ý là định hướng tiến tới cơ bản một mức GTGT, tăng TTĐB đối với thuốc lá/rượu/bia, đơn giản TNCN, nghiên cứu thuế tài sản/nhà, tăng kiểm tra chuyển giá đối với doanh nghiệp FDI và đưa quản lý thuế ngày càng sâu vào dữ liệu thời gian thực. Đây là định hướng, không nên hiểu là quy định đang áp dụng hiện tại.

Cơ sở thực tiễn – điều đáng chú ý khi làm quyết toán/kiểm toán thuế

Các con số trong Sách trắng cho thấy cơ quan thuế đang giảm thanh tra dàn trải nhưng tăng hiệu quả trên từng cuộc kiểm tra. Giai đoạn 2021-2025, tổng tăng thu qua thanh kiểm tra đạt 93.718 tỷ đồng; tổng kiến nghị xử lý 354.394 tỷ đồng; riêng năm 2025 bình quân tăng thu khoảng 383 triệu đồng/cuộc, cao hơn 140% so với 2021. Cơ quan thuế cũng kiểm tra 41.862 quyết định hoàn GTGT và kiến nghị truy hoàn, xử phạt 3.006 tỷ đồng; 516 hồ sơ có dấu hiệu tội phạm được chuyển sang Công an.

Mức độ điện tử hóa cũng rất cao: tỷ lệ kê khai điện tử doanh nghiệp gần tuyệt đối; hơn 1 triệu doanh nghiệp nộp thuế điện tử; 20,89 tỷ HĐĐT được tích lũy đến cuối 2025. Các hệ thống phân tích hiện đã chấm điểm rủi ro hóa đơn, phân tích chuỗi cung ứng, phân loại hồ sơ hoàn GTGT thấp/trung bình/cao và lựa chọn đối tượng kiểm tra dựa đồng thời trên tờ khai, HĐĐT, lịch sử tuân thủ, ngành nghề và quy mô.

Vì vậy, khi lập BCTC, quyết toán thuế hoặc kiểm toán, nên đặc biệt ưu tiên tính nhất quán giữa sổ kế toán ↔ HĐĐT ↔ tờ khai GTGT/TNDN/TNCN ↔ sao kê ngân hàng ↔ dữ liệu hải quan ↔ doanh thu TMĐT. Với TNDN cần rà soát ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt, giao dịch liên kết, chi phí lãi vay và R&D; với GTGT cần tập trung tính hợp pháp của chuỗi hóa đơn và hồ sơ hoàn; còn kiểm toán viên nên coi các giao dịch với bên liên quan, nhà cung cấp bất thường, doanh nghiệp mới thành lập/bỏ địa chỉ, giao dịch vòng và biến động doanh thu không tương xứng dòng tiền là các chỉ báo rủi ro thuế trọng yếu.

Bản tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không phải ý kiến tư vấn cụ thể cho bất kì trường hợp nào.